Betaald voetbalorganisaties
Foto: FC Twente

Onbedoelde financieringsblokkade

De professionele voetbalsport onderscheidt zich niet van het amateurvoetbal door het betalen van professionele spelers, maar door het claimen van exclusieve gebruiksrechten van sportspecifieke voorzieningen (het voetbalstadion). In andere professionele sporten (tennis, schaatsten, wielrennen, atletiek, golf, tennis, ijshockey, basketbal, volleybal, enz.) worden die aanspraken op stadions, sporthallen, banen, of velden niet zó exclusief geclaimd als dat bij professionele voetbalstadions het geval is. Wellicht onbedoeld vormen die exclusieve claims op voetbalstadions een blokkade voor de financiering van vernieuwingen, uitbreidingen, veiligheidsinvesteringen en andere verbeteringen. Een financieringsblokkade is feitelijk de afzijdigheid van kredietverleners om vernieuwingen, of andere verbeteringen tegen marktconforme rentetarieven te financieren. In tegenstelling tot de financiering van andere sportspecifieke voorzieningen voor tennis, schaatsten, wielrennen, enz. die ook door professionals worden gebruikt. Daar is er geen sprake van een financieringsblokkade.

Geen marktwerking

Hoe heeft het zo ver kunnen komen dat kredietverleners afzijdig staan tegenover het financieren van professionele voetbalstadions, terwijl er zoveel geld in omloop is in de professionele voetbalsector? Het antwoord daarop is niet eenvoudig, maar er is wel sprake van een algemene trend. Kredietverleners zijn terughoudend omdat de financieringsrisico’s in de BVO’s groot en onvoorspelbaar zijn. Groot, omdat de financiering in stadions, of in verbeteringsmaatregelen over miljoenen gaat en de aflossing van de schuld over een lange reeks van jaren verloopt. Onvoorspelbaar omdat een profclub in het ene seizoen kampioen kan worden in de eerste divisie en een seizoen later tegen degradatie moet spelen in de eredivisie. Wat daarbij op de achtergrond nog ‘meespeelt’ is het imagorisico voor een kredietverlener. Maar zelfs als deze risico’s overwonnen zijn, is er nog één onvermijdelijk financieel risico voor een kredietverlener. Wat als het mis gaat en de club de rente en aflossing niet kan betalen? Bij een huis met een hypotheek volgt een openbare verkoop, maar wie wil een voetbalstadion kopen? Ofwel er is geen finale zekerheid voor kredietverleners, dus zijn er ook geen kredietverleners te vinden. Of beter gezegd er is geen marktwerking ofwel geen werkzame mededinging die een haalbare financiering mogelijk maken.

Het opheffen van een financieringsblokkade

Lokale inwoners identificeren zich graag met de topsportvoorzieningen binnen hun stad of streek. Thialf is wereldwijd bekend en de financiering van de vernieuwingen verliep volgens de richtlijnen van één van de geoorloofde vormen van staatsteun. Maar de financiering van het stadion van FC Twente verliep anders. Alleen door het verstrekken van een garantie door de gemeente Enschede tegenover een kredietverlener kwam de herfinanciering van het stadion tot stand. In vergelijkbare situaties zijn er kandidaat kredietverleners die bereid zijn om een financiering te verstrekken. Er is zelfs marktwerking over de hoogte van het rentetarief. Het opheffen van financieringsblokkades via een gemeentegarantie gebeurd regelmatig voor allerlei sportvoorzieningen die ook bestemd zijn voor professionals en zonder veel publicaties. Waarom dan niet voor professionele voetbalstadions? Dat zit onder meer in de exclusieve claimrechten van voetbalstadions.

Staatssteun voorziet in oplossingen

In tegenstelling tot enkele publicaties voorziet staatsteun wel in de financiering van professionele voetbalstadions, voor zover de financieringsmethode niet in strijd is met de richtlijnen op één van de geoorloofde vormen van staatsteun. Hoofdregel is dat een gemeentegarantie voor de financiering van een voetbalstadion geoorloofd is, maar dan gelden er enkele voorwaarden voor die staatsteun. Eén daarvan is het opheffen van de exclusieve stadionrechten voor de profclub. Maar wil het clubbestuur wel dat het stadion meervoudig inzetbaar is? Een atletiekbaan, of skeelerbaan om het veld, trainen met amateurverenigingen, (sport) evenementen buiten het competitieseizoen? Wil het clubbestuur het meervoudige gebruik van skyboxen, vergaderlocaties, of het stadion aanvullen met voorzieningen voor gehandicapten, een praktijk voor fysiotherapie, een fitnessruimte, een klimwand, of wellicht een indoor atletiek sprintbaan? Dat soort voorzieningen en dergelijk meervoudige gebruik binnen een voetbalstadion biedt perspectief op een geoorloofde vorm van staatsteun. Waarschijnlijk onbedoeld worden nog financieringsblokkades in stand gehouden, terwijl de staatsteun uitkomsten beidt voor de financiering van voorzieningen die ten gunste komen van meer dan alleen professionals. Maar zelfs als die meervoudige inzetbaar van een voetbalstadion niet mogelijk of gewenst is voorziet de methode Maatschappelijk Financieren® nog in het financieren van voetbalstadions met exclusieve claimrechten voor professionele voetballers.

Referentieprojecten financiering voetbalstadions

NAC Breda

PEC Zwolle

Willem II

SC Heerenveen

FC Twente